Content starts here
Van analoog naar digitaal en weer terug
"Ik was niet zo'n goede student", zegt Christian Popkes gekscherend als zijn studietijd aan de Academie voor toegepaste wetenschappen in het Duitse Bielefeld ter sprake komt. "Ik werkte continu in Hamburg en reisde alleen naar Bielefeld om mijn punten te halen." Door zijn studie Visuele communicatie aan de Academie voor wetenschappen en kunsten in Dortmund was Popkes al in contact gekomen met enkele grootheden op fotografiegebied, zoals Harald Mante en Pan Walther. Naast zijn studie werkte Popkes als persfotograaf in Hamburg, aanvankelijk voor Duitse kranten zoals Morgenpost, Abendblatt, Die Welt en Die Zeit, en daarna als fotoreporter voor belangrijke Duitse tijdschriften zoals Stern, Der Spiegel en GEO.
Toch was hij nog bijna pianist geworden. Op zesjarige leeftijd gaf zijn vader hem een oude Voigtländer camera en dit voorval bepaalde de koers van Popkes' lange carrière als professioneel fotograaf. "In het begin leek ik meer geïnteresseerd in pianospelen, maar ik moet toegeven dat ik opzag tegen al het oefenen daarvoor nodig is, dus besloot ik mij op fotografie toe te leggen. Ik dacht toen dat fotograferen gemakkelijker zou zijn, omdat je voor het maken van een complete foto alleen maar op een knop hoefde te drukken", vertelt Popkes lachend. "Toen ik er eenmaal achter kwam dat voor fotografie minstens zo veel oefening nodig is, was het al te laat."
Maar dat alles heeft hem duidelijk geen kwaad gedaan. Uitgerekend op de dag van zijn laatste examen kreeg Popkes zijn eerste opdracht van een Hamburgs reclamebureau, zodat hij in feite direct na zijn studie de overstap naar het freelancebestaan maakte. In de periode daarna werkte Popkes voornamelijk voor klanten uit de reclamewereld.
En toen voltrok zich de revolutie van analoge naar digitale fotografie. Popkes dankt het aan zijn fascinatie voor technologie dat hij al relatief vroeg digitaal begon te werken. Doordat hij kan terugvallen op een uitgebreide reeks technieken uit zowel de analoge als de digitale fotografie, is hij in staat om aan de individuele eisen van elke opdracht te voldoen.
"Elke opdracht is anders en vereist een eigen aanpak, met andere apparatuur en een aangepaste workflow. Dat is wat mijn werk juist zo leuk maakt."
Pas als je enkele van zijn projecten nader bestudeert, merk je dat Popkes meer is dan alleen een beeldbewerker.
Der Spiegel vroeg hem om het huis in een dorpje bij Parijs te fotograferen waar de Amerikaanse schrijfster Patricia Highsmith haar in 1955 verschenen roman "The Talented Mr. Ripley" had geschreven. "Dit was een van die opdrachten waaruit bleek dat het goed was dat ik uiteindelijk voor fotografie had gekozen", zegt Popkes.
"Na de eerste vergadering ging ik weg en verdiepte ik mij in het verhaal voor het artikel. Bij dergelijke opdrachten is het artikel ofwel al geschreven, of de schrijver reist mee. "Het werd bij deze opdracht al snel duidelijk dat ik fotografisch gesproken terdege rekening moest houden met de 'verleden tijd' waarin de roman zich afspeelt. Daarom maakte ik zelf van hout een eenvoudige camera zonder lens, met een opening aan de voorzijde en een 10 x 12,5 cm film achterin. Dat is natuurlijk ontzettend leuk, maar het brengt ook risico's met zich mee. Ten eerste was het niet helemaal duidelijk waar dit huis zich bevond en of het nog wel bestond. Ik vloog dus met alleen de zelfgebouwde camera naar Parijs en had vervolgens eerst twee dagen nodig om het huis te vinden en daarna nog een dag om de eigenaar te overreden mij ook binnen foto's te laten maken. En dat alles met die nogal knullige apparatuur", herinnert Popkes zich.
"Het leek wel alsof ik een reis door de tijd maakte. Voor de belichtingstijd moest ik het aantal seconden tellen en ik had geen flauw idee hoe de camera het beeld op dat exacte moment vastlegde.
Terug in het fotolab bleken de foto's een flinke blauwzweem en een sterke vignettering te vertonen, wat kwam doordat de camera geen lens had. Deze kenmerken zouden nu als ernstige fotografische fouten worden beschouwd. Maar desondanks was ik tevreden. Het geheel suggereerde het tijdloze karakter dat Patricia Highsmith in haar roman had beschreven."
Uiteindelijk drukte Der Spiegel Popkes' foto's op twee dubbele pagina's af. De redactie vindt foto's van hoge kwaliteit de normaalste zaak van de wereld - een fotograaf wordt zelden geprezen", zegt Popkes. De presentatie op twee dubbele pagina's in een dergelijk kostbaar full-color tijdschriftnummer is een bijzonder en meer dan passend eerbetoon aan het werk van de fotograaf.
Volgens Popkes is "de hoogste vorm van eer het moment waarop een Art Director die foto's heeft ontvangen de Creative Director en anderen erbij roept om de foto's in eerbiedige stilte te bekijken."
Het vermogen van de fotograaf om een groot aantal stijlen en technieken te hanteren biedt een scala aan uitgangspunten voor individuele projecten. "Niet alle foto's zijn hetzelfde. Er zijn zoveel verschillende technieken, bijvoorbeeld Polaroid, monochroom, cross-processing en digitale technieken, die het beeld allemaal een ander statement laten maken", legt Popkes uit. "Ik vind het belangrijk om emoties over te brengen. Je kijkt eigenlijk niet naar foto's, maar naar gevoelens. Wanneer degene die de foto bekijkt dezelfde emoties beleeft als ik toen ik de foto nam, dan heb ik mijn doel bereikt."
Tegen deze achtergrond biedt de digitale techniek een bijzondere uitdaging voor fotografen.
"Digitale fotografie is te perfect, te ideaal en soms zelfs steriel. Men probeert momenteel hard om het 'analoge effect' bij foto's weer terug te krijgen: filmkernen en vignetten worden toegevoegd of de kleurbalans wordt gewijzigd. Als je kijkers vervolgens de bewerkte en de niet-bewerkte foto laat zien, zullen ze de bewerkte foto altijd beter vinden, zonder dat ze daarvoor een logische verklaring kunnen geven", zegt Popkes.
In deze context is het afdrukken buitengewoon belangrijk.
"Digitale camera's hebben weliswaar veel voordelen, maar fotografie dreigt er een massaproces door te worden. Daarom vind ik dat de afdruktechnologie hier een uitermate belangrijke rol speelt. Op het scherm kun je een foto relatief snel afkeuren, maar een afgedrukte foto leg je niet zo snel terzijde. Als je met foto's emoties wilt overbrengen, benut je daarbij zo veel mogelijk zintuigen. Bij een afdruk speelt ook de tastzin een rol: door bijvoorbeeld barietpapier te gebruiken, kan men het oppervlak voelen en worden emoties dientengevolge intenser."
Moderne printsystemen brengen het analoge element terug in de digitale workflow.
"Ik kan niet zeggen dat ik naar een specifiek model ben overgestapt, maar meer dat ik het analoge lab heb verruild voor HP's Z-serie. Ik kan alle elementen van de analoge technologie gebruiken en profiteer ook van moderne technologieën zoals de 'glansverbeteraar'. Anders dan bij een negatief kan ik met veel grotere formaten werken zonder dat de hoeveelheid werk exponentieel toeneemt. En mijn resultaten zijn ook herhaalbaar: wanneer ik vandaag een afdruk met de Designjet Z3200 maak, is deze hetzelfde als wanneer ik hem over een week of over twee jaar nogmaals produceer. Ik heb een uitgebreide reeks papiertypen tot mijn beschikking, de fotograaf kan de kalibratie redelijk gemakkelijk uitvoeren, en ik krijg kleurenproefdrukken die uitzonderlijk lichtbestendig zijn - en dat allemaal zonder urenlang in een donkere kamer te knoeien met allerlei chemicaliën."
Christian Popkes begon zijn carri�re als pers- en reclamefotograaf. Momenteel werkt hij voor diverse tijdschriften en maakt hij boeken en kalenders voor een uitgeverij in Frankfurt. Wanneer hij niet met reclameopdrachten of eigen projecten bezig is, geeft hij regelmatig workshops over fotografie en de digitale workflow.
Apparatuur:
- Analoog: Leica, Nikon, Hasselblad, Profoto
- Digitaal: Hasselblad H3DII
- Hardware: Mac Pro, MacBook Pro 15-inch, twee 30-inch Apple Cinema schermen, Imacon scanner, HP Designjet Z3200, HP Photosmart Pro B9180, Wacom tablet
- Software: Apple Aperture 2, Adobe Photoshop CS3/CS4 met diverse plug-ins (Nik filter, AlienSkin filter)
